Zonnewijzer Deil

Heeft u er wel eens bij stil gestaan hoe vaak u naar de tijd keek? Hoewel de tijd niet zichtbaar is, proberen we hem te vangen. Al eeuwen proberen we aan te geven hoe laat het is. De zonnewijzer en zandloper werden in vroeger tijden het meest gebruikt. De oudst bekende zonnewijzer in Nederland staat in Utrecht op een muur van de Jacobikerk, 1463 is het jaartal dat er bij vermeld staat.

Al heel lang voor onze jaartelling bestonden er zonnewijzers in de oude beschavingen van Rome, Egypte, Griekenland enz. Deze hadden soms een enorme omvang, zoals bijvoorbeeld het “Horologium van Augustus”. Bij Rome langs de rivier de Tiber op het Marsveld, werd naast het Ara Pacis (altaar van de vrede) op een terrein van 160 bij 75 meter een zonnewijzer geplaatst. De Gnomon (naald) was een 30 meter hoge obelisk. De Romeinse Keizer Augustus had deze uit Heliopolis (Egypte) over laten komen en is waarschijnlijk de grootste zonnewijzer die ooit gemaakt is. In het jaar 9 na Chr. werd deze zonnewijzer ingewijd. De schaduw van de bol die boven op de naald geplaatst was, reikte op 23 september (de verjaardag van Augustus) tot aan het midden van de Ara Pacis.

Maar nu naar Deil.

Astrid van der Werff heeft enkele jaren geleden een zonnewijzer op haar huis aan de Lingedijk bij Tricht geschilderd. Na een prijsvraag van het Nieuwsblad Geldermalsen, gesponsord door Rabobank West Betuwe, is het idee is geboren om in elk dorp van Geldermalsen, een zonnewijzer te plaatsen. Daaraan gekoppeld kan dan bijvoorbeeld een wandel/fiets/skeelerroute worden uitgezet. Voorjaar 2010 is hier in het Duifhuis een presentatie over gegeven en de ideeën zijn besproken. De vraag waar de zonnewijzer in Deil zijn beste plek vindt, was daar snel beantwoord, namelijk de kerk!

Maar heeft er ooit een zonnewijzer op de Kerk in Deil gestaan? Dat was de vraag van de leden van de Stichting Zonnewijzerroute Geldermalsen aan de historische commissie. Er is geen aanwijzing dat er vroeger een zonnewijzer aan de kerk of toren heeft gezeten, was het antwoord. De commissie hecht er waarde aan met de zonnewijzer iets uit te drukken van de rijke historie van Deil. Die biedt tal van mogelijkheden. Daarnaast is een historische datum voor de commissie ook heel belangrijk. Zonder dat veel mensen dit weten, hebben we zo’n datum in Deil, namelijk 29 september. De kerk van Deil is gewijd aan de Heilige Michael, één van de aartsengelen, en 29 september is zijn naamdag. Ook de Deilse Kermis was aan deze dag gekoppeld, de dag van ”deze boodschapper der allerhoogste”, zo laat Ds. Römer (predikant in Deil van 1840 tot 1886 ) weten in de Gelderse Almanak van 1853.

Het kerkgebouw is eigen aan de kerkelijke gemeente, de toren was vroeger eigen aan de Polder van Deil en nu is de Gemeente Geldermalsen eigenaar van dit Rijksmonument. Er volgt dus overleg tussen de Zonnewijzercommissie, kerkrentmeesters van de Protetstantse Gemeente Deil-Enspijk, gemeente Geldermalsen en de diverse monumentencommissies die hier over gaan. Welke materialen gaan we gebruiken, welke vorm of ontwerp, en wat wordt de plaats, komt het aan het kerkgebouw of aan de toren. Nadat historische en praktische kaders zijn gesteld heeft Astrid van der Werff een aantal ontwerpen gemaakt, die in bredere kring besproken zijn.Op 27 mei 2011 is de zonnewijzer onthuld en overgedragen aan het Kerkbestuur. Het ontwerp is van de Trichtse kunstenares Astrid van der Werff, en bevat veel symboliek die met deze kerk te maken heeft. Hij is gemaakt van natuursteen, en vervaardigd door steenhouwers van Van Luijn Natuursteen te Tiel. Op 29 september 2011, de naamdag van de aartsengel Michaël aan wie de Deilse kerk gewijd is, willen het Deils Zonnewijzer Comité, de kerk en de Lokhorstschool met thema’s rond Tijdmeting, Zonnewijzers en de Heilige Michaël de naamdag vieren. Hierbij zullen de kinderen van Deil middels educatieve en interactieve activiteiten kennis nemen van deze onderwerpen.

Met het ontwikkelen en plaatsen van een zonnewijzer in Deil wordt historie geschreven!

Meer uitgebreider informatie 

www.zonnewijzerroutegeldermalsen.nl

Vermelding van zonnewijzer Deil in boek

5 juli 2012: deze week verscheen een nieuw boek 'Hofleveranciers' geschreven door Helga Warmels. Daarin staat een hoofdstuk dat gaat over steenhouwerij van Luijn uit Tiel. De zonnewijzer aan de Protestantse kerk in Deil komt erin uitvoerig aan bod. Het is te verkrijgen bij de boekhandel onder ISBN 978-90-450-1847-8 en is uitgegeven door uitgeverij Atlas.

Bron:

www.zonnewijzerroutegeldermalsen.nl

omslag-boek